Enflasyon hedefi 8 yılda 2 kez tuttu

Merkez Bankası’nın bu yıl için koyduğu yüzde 5 hedefi zora girdi. Uzmanlar kurdaki artış, kuraklık ve don yüzünden yaşanan rekolte kaybının fiyatları yukarı taşıyacağını, bunun da enflasyona olumsuz yasıyacağını belirtiyor.

Merkez Bankası ve hükümetin enflasyon hedefi son yıllarda hep şaştı. 2002-2005 yılları arasında uygulanan örtük enflasyon döneminde gerçekleşen enflasyon oranları başarılı bir şekilde her yıl hedefin altında kalırken 2006 yılından itibaren uygulamaya başlanan açık enflasyon döneminde ise hedef sadece iki kez gerçekleşti. 2002’de yüzde 35 olan enflasyon hedefi yıl sonunda yüzde 29.7, 2004 iseyüzde 12 olan hedef yüzde 9.3 olarak gerçekleşti.2007’de 2.5 kat geçti2006’da başlanan açık enflasyon uygulamasının ilk üç yılında gerçekleşen yüksek enflasyon oranları hedeflerin oldukça dışına çıkıldı. 2006’da yüzde 5 olan hedef neredeyse ikiye katlanarak yüzde 9.7 olarak gerçekleşti. 2007’de yüzde 4 olan hedef 8.4 olarak hedefin çok uzağında gerçekleşirken 2007’de yüzde 4 olan hedefin 2.5 katı enflasyon yaşandı. Fatih Üniversitesi Uluslararası Ticaret Bölüm Başkanı Doç. Dr. Osman Nuri Aras, açık enflasyon döneminin gerçekleşen enflasyon rakamlarının hedeflerle mukayese edildiğinde ‘güven’ vermeyen bir tablo gözüktüğünü kaydetti.Hükümet faiz, Merkez enflasyon diyorSon dönemde Merkez Bankası ile hükümet kanadı arasında faiz indirimi tartışmalarının en büyük gerekçesi enflasyon hedefi olduğu belirtiliyor. Hükümetin önceliği düşük faiz, MB’nin ise düşük enflasyon.Düşük faiz harcamaları artırıyorFa­iz oran­la­rı­nın za­man za­man, si­ya­si bas­kı­la­rı da çağ­rış­tı­rır şe­kil­de, pi­ya­sa ger-çek­le­ri­nin al­tın­da tu­tul­ma­sı­nın ta­sar­ruf­la­rı azal­tı­cı, kre­di­le­ri ar­tı­rı­cı ve top­lam­da har­ca­ma­la­rı ar­tı­rı­cı yol­la enf­las­yon üze­rin­de et­ki­si ol­du­ğu­nu kay­det­ti. Don ve ku­rak­lık et­ki­le­ye­bi­lir. Aras, “Bu du­rum ül­ke­nin di­ğer mak­ro eko­no­mik he­def­le­ri olan bü­yü­me ve is­tih­dam he­def­le­ri ile enf­las­yon he­de­fi­ne yö­ne­lik pa­ra po­li­ti­ka­sı uy­gu­la­ma­la­rı­nın kı­sa va­de­de çe­liş­ki oluş­tur­ma­sı­nın so­nu­cu­du­r” di­ye ko­nuş­tu. Mer­kez Ban­ka­sı ve hü­kü­me­tin bu yıl için enf­las­yon he­de­fi yüz­de 5. Sü­ley­man Şah Üni­ver­si­te­si İk­ti­sat Bö­lü­mü Baş­ka­nı Do­çent Dr. Fa­tih Ma­cit, “Gı­da­nın enf­las­yon üze­rin­de çok cid­di et­ki­si var. TÜ­FE se­pe­ti­nin yak­la­şık dört­te bi­ri gı­da ve al­kol­süz içe­cek­ler ka­le­min­den olu­şu­yor. Mart ayı so­nun­da ya­şa­nan don ola­yı ve ku­rak­lık ne­de­niy­le bu yıl gı­da­da­ki fi­yat ar­tış­la­rı enf­las­yon tah­min­le­ri­ni önem­li öl­çü­de et­ki­le­ye­bi­lir. Tah­mi­nim yüz­de 9 se­vi­ye­sin­de­” de­di.Hükümete 5 kez mektup yazdıMerkez Bankası yılık enflasyon hedefinden iki puan sapma olursa hükümete bunun sebeplerini anlatan bir mektup yazıyor. Banka son 8 yılda 5 kez hükümete sapmalar için mektup yazdı. Sadece 2009, 2010 ve 2012 yıllarında hedefler çok fazla şaşmadığı için mektup yazmadı.Hedefler niçin tutmuyor?Hedefin tutturulamamasındaki birinci sebebin hedeflerin çok cesur bir şekilde belirlenmesi olduğunu vurgulayan Macit, “2002-2005 arasındaki performansına dayanarak enflasyon beklentilerini hızla aşağı çekebilirim diye düşündü fakat bu yapısal reformlarla desteklenmeyince beklenti gerçekleşmedi. İlk birkaç yılda hedef tutmayınca bu sefer kredibilite kaybı oldu ve hedefi tutturmak daha zor oldu. Enflasyon hedeflemesinin önemli bir ön şartı olan mali disiplin sağlandı fakat vergi reformu anlamında düzenleme olmadı. Vergilerin yüzde 70’i hala dolaylı vergilerden oluşuyor. Mali dengeleri korumak için akaryakıt, sigara ve alkollü ürünler gibi mal gruplarındakivergi ayarlamaları Merkez’in kontrolü dışında enflasyon hedeflerine olumsuz katkıda bulunuyor” dedi.Merkez hedef tahtasındaKurlardaki artış eğilimi ve seçimler dolayısıyla bu yıl enflasyonun yüzde 7-8 gibi seyretmesini beklediğini ifade eden Osman Nuri Aras şunları söyledi: “2014 yılı da enflasyon hedeflemesi açısında kayıp yıl olmaya aday. Bu ise MB’na ve enflasyon hedeflemesi rejimine olan ‘güven’in azalacak olması anlamına geliyor. MB’nın ve MB yönetiminin hükümet tarafından hedef tahtasına konulması ve bu tutuma ilişkin medyanın algı operasyonu, ‘güven’i bunalıma dönüştürücü olabilecek bir tartışma alanıdır. Bu tartışma alanından uzaklaşılması kurumsal olarak MB’na ve para politikasına dolayısıyla ekonomik istikrara hem ulusal hem de uluslararası güvenin daha da azalmaması açısından önem taşımaktadır.”MUSTAFA YAĞMURLU-BUGÜN GAZETESİ