Kentsel Dönüşüme İnsani Bakış

Klasik hastalığımızdır; bir proje geliştirirken insan faktörünü pek hesaba katmayız. Projelerde sadece, satış konusunda hedef kitle olan insanlar hesaba katılır. Yıllardır yazıyoruz… İnsanlar yerinden edilmeden Kentsel Dönüşüm gerçekleştirilmeli… İnsan faktörü satış konusunda değil, oranın hak sahibi ve yaşam alanının bir parçası olarak görülmeli… Diye... Bu daha önce Sarıgöl’de kamulaştırma yapılırken uygulanmadı. Paraları verildi gönderildi. Karayolları Mahallesi’nde gecekondu sahiplerine az paralar verilerek gönderildi. Yerine 400 Bin liralık daireler yapılıp, satıldı. Gönderilen insanlar bu ranttan 5 kuruş alamadı. Fatih Sulukule'de de bu böyle oldu... Başka yerlerde de... Bu uygulamanın böyle olamaması gerektiği, oluşan ranttan oradaki hak sahiplerinin de pay alması gerektiğini defalarca yazdık. Şimdi gelinen noktada artık insanlara üç kuruş verip gönderme geleneği kalkmış gibi görünüyor. Herkes gecekondu, arsa veya evinin bulunduğu alanda dönüşüm yapılıyorsa, oradan daire sahibi yapılmaya çalışılıyor. Hatta Gaziosmanpaşa Belediye Başkanı Erhan Erol, “Avrupa  TEM ikinci etap için gecekondularla anlaşmak isteyenlere, gecekondu sahiplerine aynı yerden hak ettiği metrekare kadar, daire vermeden anlaşamazsınız diyoruz”  şeklinde söylüyor. İstanbul'da en yeni gecekondu 40-50 yıllık.   Bu gecekondular buraya geçen sene konmadılar. Ey yenisi 40-50 yıllık. Buralara yol, su, elektirik gelmesine büyük katkıları olduğu da gerçektir. Kimsenin adımını atmadığı dağ başlarına ev yaptılar. Yolu bile kendileri yaptı. Zamanla buraların şehirleşmesi sonucu tecrit edilir hale geldiler. Bir çok nedenden dolayı tapu alamadılar. Çoğu kişi, bunlar buralara beleş kondu diyor ama... Onlar konmasa sizde buralarda olamayacaktınız. Hatta onlar buralara konmasalardı, çoktan buralara birilerine peşkeş çekilmiş olurdu. 50 yıldır buraların kahrını çeken insanlara, kağıt parçasından ibaret 'tapu' 'tapu tahsisi' 'çap' dayatması yapılmamalı. Zaten toplasan sayısı kaç tane. Yeni yapılan projelerden ver bir daire, onlarda huzura kavuşsun. Benim, ailemin ve sülalemin gecekondusu yok. Verilen dairelerde gözümüzde olmaz. Helal olsun. Zaten devletin Anayasa'sına dayanarak mahkemelrin verdiği içtihat kararları var; yerinden-evinden çıkarttığın kişiye devlet olarak ev vermek zorundasın.   Sözleşmelerden rahatsız olan yok!   Geçtiğimiz gün, Gaziosmanpaşa Belediyesi'nin organize ettiği, 2013 yılı Halk Buluşmaları’nın ilkini izledim. Sokaklarda "Evimiz arsamız alınıyor;  şu oluyor, bu oluyor" diye çok söylentiler vardı. Bende herhalde bunların hepsi salona gelir, halk gününde iyi bir “ekşın” olur diye bekledim. Ama yok! Kimse  çıkıp ta gerçek anlamda  mağdur olduğunu ifade edip, veryansın etmedi. Aynı metre arsaya sahip kişilere farklı metrekare daire sözleşmesi yapılmasının mantıklı açıklamasını ve gerekçesini başkan Erhan Erol kendi yaptı. Yani Gaziosmanpaşa’da son dönemde yapılan anlaşmalarda hak sahibi olup ta mağdur olan vatandaş yok! Varsa belgesiyle gelin diyor belediye… Bize de gelebilirsiniz… Yalnız şöyle durumlar var… Vatandaşlardan bazen noterden vekalet alınıyor… Ama hiçbir vatandaşla noterden sözleşme yapılmıyor. Başkan Erhan Erol, müteahit firmadan son derece ciddi teminat ve güvence alarak bu işe başladıklarını, inşaatın her aşamasını ve satışını da kontrol edeceklerini söylüyor. Burada noter sözleşmesi de çok önemli değil ama inşallah bu iş son derece ciddi ve kontrol altında yapılır. Müteahit firmanın bir falsosu, Gaziosmanpaşa’da vatandaşı mağdur ederken siyasi olarak iktidar partisini ve belediyeyi büyük bir çıkmaza sokar. Esnaf çarşıları oluşturulmalı… Kentsel dönüşümün yaşandığı yerlerde faaliyet gösteren esnaflarla ilgili bir çalışma duymadık. Birçok konutun altında işyeri var. Bu esnaflar kaybedilmemeli. İlçenin orta direği onlar. Piyasada ekonomik döngüye katkıları önemli olan bu esnaflara çözüm üretilmeli. Belli noktalarda esnaf çarşıları oluşturulmalı. İnsanlar soğuk AVM’lere mecbur bırakılmamalı. Hangi AVM’de hangi müşteriye bir bardak çay söylüyorlar. Mahalle kahveleri… Mahallelerde insanları iletişim kurdukları, az-çok sosyalleştikleri kahvehaneler-kıraathaneler proje kapsamında yaşatılmalı. İnsanlar 20 kat dört duvar binalara hapsedilmemeli. Yaşam şartları iyi durumda olan yerlerde iktidar partisi az oy alıyor. Avrupa TEM’de olduğu gibi. Mahalle insanını ve ortamını farklılaştırmak, insanların buralardan sıkılıp başka yerlere kaçması, iktidar partine uzun vadede oyda kaybettirecektir.  İnsanlar bu kadar hızlı ve keskin değişime henüz hazır değil. Yeşil alan ve okul alanları önemli… Bence Kentsel Dönüşümün en önemli ayağı yeşil alanlar ve okul… Kişi başına düşen yeşil alan normal şartlarda bazılarına göre 7, bazılarına göre 10 metrekaredir.  Nüfus yoğunluğu artabilir ama yeşil alanlar 7 metrekarenin altına düşmese çok iyi olur. Bu rakam Londra’da 20 metrekare.  İstanbul’da 3 metrekare olduğu söyleniyor. Spor, kondisyon, çocuk oyun sahaları  v.b. gibi alanlar zaten olmazsa-olmazdır. Yeni açılan alanlarda tekli ve 24 kişilik sınıflarda eğitim yapabilecek okullar planlanmalıdır. Sağlık ve güvenlik merkezleri yeterince yapılanlanmalıdır. Site tarzı yapılacak bu konutlarda oturanlar güvenlik, çevre temizliği, aydınlatma gibi giderlere katılmak durumunda olacak. Bu da belli bir aylık ödeme ile gerçekleşecek. Bu ödemeninin ise en az 150-200 TL olabileceği konuşuluyor. Dar gelirli hak sahibi insanların da buradan daire aldığı düşünülürse onlara bu ödeme ağır gelebilir. Zira apartmanlarda dahi 15-20 lira temizlikçi ve elektrik parası vermeyenler veya veremeyenler var. Müteahhitler birleşmesinde güven erozyonu var… Birkaç ay önce buna benzer bir yazı yazmış; mühendislerin proje çizemediğini, müteahhitlerin inşaat yapamadığını ve batacaklarını söylemiştim.  O zamanlar kimseden pek ses çıkmamıştı. Sonra riskli alan kararı ilan edildikten sonra, tapulara şerh konulunca müteahhitler daire satamadılar. Bana dönüp “geçen aylarda yazdığın doğruymuş, şimdi ortaya çıkıyor” dediler. Bende “batacağınızı biliyordum, ama bu kadar çabuk batacağınızı bende düşünmüyordum” dedim. Aslında müteahhitlerin tam anlamıyla battığı yok! Müteahhitler ellerindeki malı satamıyorlar. Borcu olanlar sıkıntıda olabilir. Ama biraz beklerlerse ellerindeki daireler yenilendiğinde bu işten daha karlı çıkacaklar. Daire satışı veya kredi kullanılma durumuda, son günlerde belediyeden alınan bir yazı ile çözülüyor. Birde bu müteahhitlerin bazılarını tenzih ediyorum. Hangi müteahhit satıp para kazanmaktan başka bu ilçe halkına hayır yapmıştır, fayda sağlamıştır. Bu da sorgulanacak ayrı bir konu! Şu da bir gerçek ki, Gaziosmanpaşa’da artık bireysel müteahhitlik bitti! Müteahhitler birbirlerine güveniyorlarsa, birleşip büyük projeleri ortak yapmalılar. Birleşme konusunda bugüne kadar geç kaldıklarına göre, ortada bir güven erozyonu var demek! Bu konu ve yazı uzar gider… Bu konuda daha yazılacak çok şey var… Ama bazı konuları ve ayrıntıları daha sonraya bırakalım… Burada Gaziosmanpaşa Belediye Başkanı Erhan Erol’un insanların hakkını korumak ve hakkını vermedeki hassasiyetini devam ettirmesini; esnaflar ve sosyal dokularla ilgili yerinde dönüşüme dikkat edilmesini diliyorum. Gaziosmanpaşa'ya hizmet noktasında, yatırım noktasında, kentsel dönüşüm noktasında birileri yanlış yapıyorsa, bunu Gaziosmnapaşalıların bilmeye ve duruma göre karşı duruş segilemeye hakları var. Bunları sağladığı takdirde, nereye giderse gitsin, Gaziosmanpaşalıların onun yanında olacağından emin olsun.  Millete hizmet noktasında atacağı her adım onu, Gaziosmanpaşa tarihine “altın harflerle” yazdıracaktır.